Покрај уставните измени Бугарија готви уште една блокада за Македонија. Овој пат тоа е Акцискиот план за малциства кој властите во Софија не сакаат да го прифатат.
Што претставува Акцискиот план за малцинства
Акциски план за малцинства е стратешки документ со кој државата утврдува конкретни мерки, рокови, институции и индикатори за подобрување на положбата на етничките, јазичните, верските или други малцински заедници. Не е само декларација на добри намери, туку план што треба да се спроведува и да се следат резултатите.
Во пракса, доколку не се донесе овој Акциски план Македонија може да добие вето од Бугарија дури и со променет Устав.
Што обично содржи?
Најчесто е поделен на неколку области: Образование со конкретни чекори:
- пристап до образование на мајчин јазик;
- учебници и наставни материјали;
- обука на наставници;
- намалување на напуштањето на училиштето кај ранливите групи.
- Јазични права
- употреба на малцинските јазици во институциите;
- превод на службени документи;
- пристап до информации на повеќе јазици.
- Вработување и економска инклузија
- еднаков пристап до работни места;
- застапеност во јавната администрација;
- мерки против дискриминација при вработување.
- Култура и идентитет
- поддршка на културни организации;
- заштита на традициите и наследството;
- медиумска застапеност.
- Борба против дискриминација
- механизми за пријавување дискриминација;
- обука на институции;
- следење на говор на омраза.
- Политичко и општествено учество
- консултации со заедниците;
- учество во донесување политики;
- подобрување на застапеноста во институциите.
- Следење и отчетност
- кој е одговорен за секоја мерка;
- рокови за реализација;
- индикатори за успех;
- периодични извештаи.
Зошто е толку важен?
1. Од аспект на човековите права
Малцинските права не се само прашање на култура, туку и на еднаков пристап до образование, работа, услуги и институции. Акцискиот план треба да помогне тие права да не останат само запишани во закони, туку и практично да се остваруваат.
2. За општествена кохезија
Кога различните заедници чувствуваат дека нивните права и идентитет се почитуваат, се намалуваат тензии и се зајакнува довербата во институциите.
3. За европската интеграција
Во случајот наМакедонија, Акцискиот план за малцинства е дел од реформските обврски поврзани со европските интеграции и се подготвува во координација со европски експерти. Македонските власти нагласуваат дека документот не се однесува само на една заедница, туку на сите малцинства во државата.
Зошто се зборува многу за него во Македонија?
Во последните години документот стана дел од пошироките разговори меѓу Северна Македонија, Европската Унија и Бугарија. Владата повеќепати истакна дека планот е подготвен со учество на експерти и јавни консултации и дека е насочен кон правата на сите заедници, а не само кон бугарската заедница.
Акцискиот план за малцинства е „патоказ“ кој претвора општи принципи за еднаквост во конкретни активности што институциите мора да ги спроведат. Без таков план, правата често остануваат само формално гарантирани; со него постојат конкретни обврски, рокови и механизми за проверка на напредокот.
Comments are closed for this post.